Coğrafi İşaret Nedir? Yöresel ürünler nasıl korunur?
Kısa cevap
Coğrafi işaret, özelliğini ve ününü belirli bir bölgeden alan ürünleri tanımlayan ve koruyan bir sınai mülkiyet hakkıdır. Türkiye'de menşe adı ve mahreç işareti olmak üzere iki türü vardır ve TÜRKPATENT tarafından tescil edilir. Koruma süresizdir ve bölgedeki tüm üreticilerin ortak hakkıdır.
Menşe adı ve mahreç işareti
| Menşe adı | Mahreç işareti | |
|---|---|---|
| Bölgeyle bağ | Ürünün özellikleri tamamen veya esas olarak o bölgeden gelir | Ürün bir özelliği, ünü veya diğer nitelikleriyle bölgeyle özdeşleşmiştir |
| Üretim | Tüm aşamalar bölgede | En az bir aşama bölgede |
Neden önemli?
Coğrafi işaret, bir ürünün adının başka yerlerde üretilen ürünler için kullanılmasını engeller. Böylece tüketici aldığı ürünün gerçekten o yöreden geldiğinden emin olur, üretici ise emeğinin karşılığını pazarda daha iyi alır.
Antep baklavası, 2013'te Avrupa Birliği'nde coğrafi işaret olarak tescil edilen ilk Türk ürünü olmuştur. Bu, Güneydoğu Anadolu'nun yöresel ürünlerinin taşıdığı değerin güçlü bir göstergesidir.
Şanlıurfa ve Güneydoğu için anlamı
Şanlıurfa ve çevre illerin mutfağı, tarımı ve el sanatları; isot, yöresel tatlılar, peynirler, kilim ve dokumalar gibi bölgeyle özdeşleşmiş pek çok ürün barındırır. Bir ürünün halihazırda tescilli olup olmadığı TÜRKPATENT'in coğrafi işaret portalından kontrol edilebilir. Tescilli olmayan ürünler için üretici birlikleri, kooperatifler veya kamu kurumları başvuru yapabilir.
Kimler başvurabilir?
- Ürünün üreticileri veya üretici grupları
- Ürünle ilgili kamu kurum ve kuruluşları
- Kamu yararına çalışan dernek, vakıf ve kooperatifler
Coğrafi işaret, tek bir kişiye ait değildir; bölgede belirlenen şartlara uygun üretim yapan herkes kullanabilir.
Başvuru dosyasında neler yer alır?
- Ürünün adı ve türü
- Ürünün ayırt edici özelliklerinin tanımı
- Coğrafi sınırlar
- Ürünün bölgeyle bağını gösteren belgeler
- Üretim metodu
- Denetim mekanizması
İyi hazırlanmış bir dosya, itiraz ve eksiklik süreçlerini kısaltır. Ayrıntılı bilgi için sınai mülkiyet sayfamıza göz atabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, yayım tarihindeki mevzuata göre hazırlanmıştır ve hukuki görüş yerine geçmez. Somut durumunuz için bir avukata danışınız.